Ochrona oparta na przepisach prawa autorskiego powstaje z chwilą ustalenia utworu co można wytłumaczyć jako jego "uzewnętrznienia"umożliwiającego jego percepcję przez inne niż twórca osoby.
W okresie poprzedzającym, a więc w czasie gdy utwór znajduje się tylko w świadomości autora - brak jest podstaw do przyznawania autorskoprawnej ochrony. Nie jest to równoznaczne z utrwaleniem. Przez "ustalenie" należy rozumieć przybranie przez utwór jakiejkolwiek postaci, chociażby nietrwałej, jednakże na tyle stabilnej, żeby cechy i treść utworu wywierały efekt artystyczny. 

Ustalenie utworu może nastąpić w dowolnej postaci; nie jest konieczne dla powstania ochrony jego "utrwalenie" (jak to jest np. w prawie autorskim USA), oznaczające zapisanie utworu na materialnym nośniku; wystarcza zatem samo wykonanie improwizacji muzycznej czy wygłoszenie referatu, bez potrzeby utrwalania ich na przedmiotach fizycznych (w partyturze, maszynopisie, na taśmie magnetofonowej lub płycie). Zgodnie z art. 1 ust. 4 powstanie ochrony nie jest uzależnione od spełnienia jakichkolwiek formalności (np. umieszczenia adnotacji o zastrzeżeniu praw, umieszczenia znaku "C", dokonania rejestracji dzieła, wniesienia jakichkolwiek opłat).